Je bent ermee geboren: het vermogen om te ontspannen. Op z’n tijd weldadige rust in je lijf en hoofd. Spieren soepel en los, hoofd ‘leeg’, gemoed tevreden en kalm. Een warme, zachte, lichte staat van Zijn. Jammer genoeg is de kans groot dat je dit vermogen ergens onderweg een beetje bent kwijtgeraakt.  

Er wordt veel van je gevraagd in het dagelijks leven. En je vraagt veel van jezelf. Dat betekent vaak stress. Je systeem zit zó knap in elkaar dat het zich prima kan aanpassen aan functionele spanning; de juiste spanning op momenten dat het nodig is om goed te kunnen functioneren en presteren. Als de klus geklaard is, kan het spanningsniveau weer omlaag en herstel je van alle inspanningen. Tenminste, als je in balans bent.

Je went aan verhoogde spanning

Als er geen balans is tussen (in)spanning en ontspanning en er vaak of langdurig sprake is van over-spanning, komen je natuurlijke herstelprocessen in de knel. Eerst heb je het nog niet zo in de gaten. Je systeem past zich namelijk aan het langdurig verhoogde spanningsniveau aan en gaat het gewoon vinden. Je interne referent schuift op, zo noemen we dat in vaktaal. Je raakt er dus aan gewend en op den duur herken je de oplopende spanning niet goed meer. Je voelt dan ook niet meer de noodzaak om er iets aan te doen. Maar ondertussen ontstaat er een voedingsbodem voor allerlei spanningsklachten. Je merkt bijvoorbeeld dat je hart vaak onrustig is (hoog ritme, overslagen, bonken), je adem ‘zit hoog’ of je hebt regelmatig hoofdpijn.

Gaat wel over, denk je nog, en je gaat op dezelfde voet door.

Maar de ongemakken nemen toe en je zit helemaal niet lekker meer in je vel. Je maakt je ongerust over je hartkloppingen en overweegt om naar de huisarts te gaan. (Doen!)

Actieve ontspanning

Je hebt geen idee waar de klachten vandaan komen. Spanning? Daar heeft het toch niets te mee maken? Met de ontspanning zit het wel goed, vind je. Je fietst en tennist, gaat regelmatig lekker uit eten en je bent net nog een weekendje naar een vakantiepark geweest.

En hier zit ‘m nu net de kneep.

Sporten of met vrienden dineren is heerlijk, maar dat is actieve ontspanning. Meestal in je toch al drukke weekschema gepropt. Het is niet de diepe ontspanning die je nodig hebt om écht uit te rusten en te herstellen. Zelfs een film kijken of een boek lezen (heerlijk!) vraagt een bepaalde mate van lichamelijke en/of mentale activiteit.

Passieve ontspanning

En ondertussen raakt je zenuwstelsel helemaal uit balans: het sympathische (actie) deel is bijna niet meer te stoppen en het parasympathische deel (rem) staat zo goed als op non-actief. Gevolg: je staat continu ‘aan’.

Actieve ontspanning is goed voor je en het brengt je naar een bepaald niveau van ontspanning, maar als je diep wilt ontspannen – en herstellen – heb je passieve ontspanning nodig. Ademoefeningen, ontspanningstraining, meditatie, mindfulness. Of zomaar even lekker op een bankje in het zonnetje zitten te… Zijn.

Je hebt het in je!

Als je regelmatig passief ontspant zul je in je dagelijkse leven eerder merken dat je spanningsniveau te hoog oploopt. Zodat je er iets aan kunt doen voordat het uit de hand loopt!

Misschien ben je zó aan je snelle levensritme gewend dat je moeite hebt met passief ontspannen. Het goede nieuws is dat je het weer kunt leren. Adem & ontspanning, Yoga, Mindfulness, meditatie; je kunt op allerlei manieren je ontspanningsvermogen trainen en verbeteren. Zelfstandig of onder begeleiding. In groepsverband kan ook.

Eigenlijk is het niet een kwestie van leren maar van herinneren. Want je hebt het in je! Je bent er tenslotte mee geboren…